Arquivo da categoría: textos

axustes aquí e alá

no poema de magallães, fixen algúns pequenos cambios:
partín dous versos moi longos
retoquei algúns versos (unha palabriña aquí, outra alá)
reestruturei os cortes de verso da última estrofa.

no poema de ulises:
engadín uns espazos maiores entre algunhas estrofas
quitei un pequeno verso
partín en dous outro
e cambiei un “derradeiro” por “último” aínda que non estou moi seguro… o “derradeiro” érao para o ulises do poema, porque non sabía o seu destino. pero despois non o foi…

no da balea varada, deille unha voltiña a unha parte que non acababa de soarme de todo ben.

no poema do encerro (ou da fuxida):
modifiquei un verso para evitar a reiteración dunha palabra
e mais espallei un pouco unha imaxe para redondear o sentido e, de paso, mellorar o ritmo da estrofa
por último puxen un par de estrofas un algo máis á dereita e cambieinas a itálica para que a enumeración de ideas tivese un aquel de diálogo que lle dá máis fluidez, penso, ao poema

e a ver se este 1 de maio aínda dá para algo máis.

sigo debuxando

engadín algúns motivos para debuxar unha balea

para crer nun espírito navegante que non temos
para delimitar o medo
para valernos dela na fuxida
para que sexa a proa na reconquista da paisaxe
para botar de menos unha viaxe
unha en concreto
para debuxar un bazar e disfrazala de elefante
porque teñen a forma das distancias
porque dentro dunha balea o ceo está limpo e non hai dor
para pintala sorrindo e poñerlle flores ou peixiños pequenos
para facer unha metáfora de todas as traxectorias
para representar o tamaño da tristeza
para pensar nas palabras coas que explicar o debuxo

fuxir dentro dunha balea

hoxe botei man do poema do encerro.
agora que me dispoño a publicar a nova versión reléoo e pregúntome até onde a influencia do día de sol na resolución do texto.

 

pensar nunha balea
como unha cuncha
escura
na que atravesar o mundo

desde dentro non se ve
a paisaxe o tempo
a espallarse sen límite

 

a viaxe carece de
inquietude

 

describir o itinerario
nas paredes interiores da balea

percorrer cos dedos
os muros rugosos

describir a tentas
unha paisaxe larga
e o camiño que a atravesa

andar cos pes gastados
e ver como o corpo vai enchéndose
co po da estrada

 

pensar nunha balea
para escapar do teu
encerro

 

se é un cárcere
sórdido
a balea ten a cor das estradas
das películas americanas

ocre e sol
area e o brillo
no reflexo dun coche
que pasa a toda velocidade

como se existise o tempo
para coñecer a dimensión do horizonte

 

se é para fuxir
dun hospital psiquiátrico
é máis doado

require só dunha balea ou tigre

navegar a pulso
a carón dunha balea
ou gadoupar sabana

en calquera caso
a paisaxe ten sol
e o ceo limpo
é unha metáfora da metáfora do infinito

tres imaxes nos ollos de tuñón

o poema de juancito caminador é un regreso a modo de homenaxe aos ollos de raúl gonzález tuñón, un dos poetas que máis influíron na miña maneira de mirar o mundo.

tres imaxes
de juancito caminador

contounas tal vez o poeta
que viviu os seus soños
e mais soñouno vivo
e morto
e aínda así
non soubo del
nin a metade da imaxinación do mundo

 

na barra dunha taberna
en ingeniero white

o ilusionista escoita
a historia marabillosa e certa
do mariñeiro que avistou unha balea
no medio do trebón

semellaba vagar
tan extraviada coma o barco
no centro do centro da chuvia mesta
das ondas salgadas do vento
irreflexivo
da bruma que recende a argazo

a curva gris do lombo
era unha luz
no negror do vendaval

erguíase brillante e
volvía sumir
no mar coma un destino

 

outra imaxe

no centro da pista
unha mesa unha caveira un coello

o ilusionista vende
soños por dous pesos

e cando a carpa do circo
fica baldeira de asombros
o home agocha
o seu tremor no abrigo raído
e mergulla na noite
na xenebra
no poema

 

e unha imaxe máis

a nena con vestido de domingo
que esculca desde a primeira fila
cada movemento do prestidixitador

e cando se apagan as luces
e a carpa fica baldeira
a nena some
deixando tras de si
un ronsel pálido

magalhães escoita o canto da balea

con este comezo, o poema aspira a ser o que peche o libro.
velaquí unha primeira versión en verso. fáltalle aínda, pero avanza.

 

e o poema sobre magalhães
que no empeño por arrodear
o mundo
e acadar as illas das especias
arribou sen sabelo
á terra das baleas

ou debería dicir
ao seu mar

 

sería inverno árido
ou acaso non é posíbel
imaxinar doutro clima
a terra dos araucanos

 

imaxina que cres
que o mundo é máis extenso
do que dictan os mapas

que colles un barco
un que pode destruírte
pero que é pequeno se o comparas
co horizonte

cal é
a dimensión da túa certeza?

cal o límite da ousadía
e da ventura?

 

imaxina os ollos
daquel home pequeno
ao chegar a araucania

toda aquela vastedade erma

 

imaxínao diante
daqueles animais fantásticos
que divisou a deambular maxestosos
naquela enseada inhóspita
e súa
e preciosa

pavor ou calma
acompañaría o alborecer
arrodeado de vento e mar profundo
e os seus cantos?

 

pero o destino de magalhães
estaba aínda moi lonxe

(non tanto como desexaba
pero el non o sabía)

e decidiu non deixarse levar
por aquela harmonía insólita

e continuar viaxe incerta

 

ou acaso atopara
ante aqueles seres inconmensurábeis o límite do seu valor

 

e partiu un día
das paisaxes ermas

puxo proa máis ao sul
na teima do paso procurado
e atopouno
e herdoulle o seu nome
e nomeou o océano pacífico

 

imaxina que as túas forzas están
no límite
despois de atravesar
todo o mar coñecido

e que ao contornar as marxes
atopas outro horizonte
máis agotador aínda

 

aquel novo mar enfrontou
magalhães

venceuno tamén
pero morreu sen sabelo
cando xa acadara outra vez
o mundo coñecido

 

e no estrondo da batalla
na lanza que o atravesa
volveu escoitar o canto das baleas

morreu triste
porque non dera atopado a calma porque non tiña certeza de que aquel fose
o seu horizonte

unha imaxe, unha porta

teño desde hai uns días esta pequena imaxe:

as grandes estacións de ferrocarril
son como baleas ancoradas
no punto de partida da viaxe

ocorréuseme hoxe que igual esta imaxe ábrelle a entrada neste libro a un poema que escribira para outro proxecto que quedou -cando menos polo de agora- inconcluso.
pero non o relín aínda.
xa que logo, déixovos por hoxe a imaxe, que é moi bonita e suxestiva. a que si?

a balea varada estarrece

despois de que susana aríns propuxese un diálogo co meu poema de ulises, decidín darlle unha volta ao da balea varada na praia a modo de respostar a un comentario que deixou ao pé do primeiro borrador.
aproveitei tamén para organizar un pouco o que non eran máis que notas moi caóticas (aínda así sigo tendo a sensación de que pode organizarse máis). e, claro, para poñelo en verso.

nota: teño un problema co theme de wordpress que me elimina algúns espazos maiores que quero poñer entre algunhas estrofas. a ver como o resolvo… (solucionado!)

 

unha balea varada na praia
estarrece como a ruína dun imperio

é unha postal imposíbel
no centro da paisaxe

 

a súa agonía
fai tremer o aire que paira
inmóbil ao seu redor

e morre tan lento
que a súa morte é só
unha suposición vaga

 

non ten
esa tensión do horizonte
senón acaso
a conciencia de ser
ela mesma todo un final

 

a balea é un deus caído
pero non é o seu recendo
o que estarrece

tal vez sexa o sabernos
tanto máis fráxiles

 

a expectación arrastra
un conxunto caótico
de singraduras

unha morea de océanos
á espreita

(non fose tan inmensa
e parecería estar a piques de
fuxir)

 

a balea é
unha espera deitada

 

se falas con ela
parecerá que escoita a túa dor
e devólveche a calma
da preamar

 

os nenos que se achegan
pés na area fría
observan con distancia

 

a balea xa non pode moverse
pero non é o seu cheiro
o que estarrece

acaso sexa
a inmensidade da metáfora

ulises en verso

teño moitas dúbidas con este poema. polo de agora míroo como un xogo a modo de homenaxe cos ritmos e as melodías dun poema de juan gelman. pero igual máis adiante decido que debe coller uns tempos máis seus.

por certo: gelman atravesa en moitas direccións estes poemas todos. hai un adicado directamente a el, pero é en xeral unha metáfora de paisaxes de meu que (dun xeito inconsciente ou non tanto) sempre estiveran lonxe dos meus poemas.

velaquí unha nova versión do poema de ulises:

 

cando regresaba ulises
dos restos calcinados de troia
foi tentado por sereas
atacado por ciclopes

pero por ningunha destas criaturas foi vencido

a sintaxe deste verso é de gelman

navegou ulises
con valor ou inconsciencia

navegaron
el e os seus compañeiros

moitos mares

e cando finalmente
decidiu encamiñarse cara a penélope

tornar á india
diría gelman
do naturalista francés aimé bonpland

cando colleu
ulises
camiño á illa de seu

ao lar
para deixarse morrer
nese seu acubillo

aínda que nunca se sabe se son de un
as cousas que deixamos atrás hai mil anos

nese seu derradeiro
camiño
atopou unha balea
e marchou detrás do seu ronsel

do ronsel que o seu canto
deseñaba nas ondas

é imposíbel
ríndome

por moito que procure a miña propia
melodía
o texto ten a do poema de gelman
ou non son de ninguén
as melodías do verso
son de todos
feble consolo

e navegou
ulises
outros mares

e acaso esqueceu a penélope

bonpland non esqueceu nunca
as flores no colo de nunu
xunto á boca do orinoco

e penélope envelleceu aínda máis
se isto é posíbel

e tamén morreu

e morreu ulises vagabundo
solitario

(porque a balea é libre
e un día ao alborecer xa non estaba
e deixou a ulises
extraviado para sempre)

no seu vagar sen norte
non esqueceu ulises
agradecerlle a ítaca a viaxe

como mandara o poeta

e á balea
porque elas viven
aínda máis eternamente
que os poemas

magallanes

engado hoxe os apuntes para un novo poema.

e o poema sobre magallanes / que no seu empeño por chegar / ás indias arrodeando o mundo / arribou á terra das baleas / ou debería dicir / ao seu mar / e divisou algúns daqueles / animais fantásticos / nunha enseada árida é preciosa
pero o seu destino estaba aínda / moi lonxe / (moi preto pero el non o sabía) / e decidiu non deterse / e continuar viaxe incerta /
e morreu sen chegar / ás indias / sen escoitar o canto das baleas / sen atopar a calma / sen coñecer o seu / verdadeiro / horizonte

axustes iniciais

no texto “navegar a carón dunha balea” había un fragmento que non correspondía:

os nenos achéganse
cos pés na area
e observan con distancia
a balea non pode moverse pero aterra

movino para o sitio correcto, que é “varadura” e mais aproveitei para darlle un retoque formal

unha balea / varada na praia / é como a ruina dun / imperio // unha postal imposíbel / no centro da paisaxe
o son / da súa respiración feble /
non parece que fose / morrer // cando menos non ten / esa tensión do horizonte / senón a conciencia de ser / ela mesma todo un final
o xesto da agonía da balea / ten unha morea de océanos / atenta /
un conxunto caótico / de paisaxes e aves / unha historia en suspenso / unha espera deitada /
se falas con ela / parecerá que escoita / a túa dor / coa calma da pleamar

os nenos que se achegan / pés na area fría / observan con distancia

a balea non pode moverse pero aterra