{"id":245,"date":"2017-03-23T10:06:49","date_gmt":"2017-03-23T10:06:49","guid":{"rendered":"http:\/\/luagris.net\/turismo\/?p=245"},"modified":"2017-03-23T11:01:45","modified_gmt":"2017-03-23T11:01:45","slug":"san-martin-de-fromista-las-fuentes-de-amusco-e-catedral-de-palencia","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/luagris.net\/turismo\/?p=245&lang=gl","title":{"rendered":"San Mart\u00edn de Fr\u00f3mista, Las Fuentes de Amusco e Catedral de Palencia"},"content":{"rendered":"

Tras abandonar a monta\u00f1a palentina (da que falei nas tres entradas anteriores: parte I<\/a>, parte II<\/a>, parte III<\/a>), seguimos cara ao sur pola N-611 en direcci\u00f3n a Fr\u00f3mista. A parada ti\u00f1a como motivo visitar a igrexa de San Mart\u00edn, m\u00e1is famosa pola s\u00faa restauraci\u00f3n que pola s\u00faa f\u00e1brica.<\/p>\n

O templo data do s\u00e9culo XI. Aparentemente hai unha manda testamentaria de 1066 que ordena a s\u00faa construci\u00f3n e as obras deberon realizarse entre 1080 e 1100, aproximadamente. <\/p>\n

A igrexa pertenc\u00eda a un mosteiro hoxe desaparecido que, entre os s\u00e9culo XII e XIII foi dependente do priorado bieito de San Zoilo, en Carri\u00f3n de los Condes. A partir do s\u00e9culo XIII, abandonado xa polos monxes, foi pasando de man en man durante s\u00e9culos. Sufriu diversas modificaci\u00f3ns e engadidos (nomeadamente no s\u00e9culo XV) at\u00e9 que, finalmente, queda abandonado. No s\u00e9culo XIX o deterioro do templo fai perigoso o seu uso polo que se decide o seu peche, acus\u00e1ndose cada vez m\u00e1is a ruina.<\/p>\n

En 1894 a igrexa \u00e9 declarada Patrimonio Nacional e a s\u00faa restauraci\u00f3n encom\u00e9ndase ao arquitecto Manuel An\u00edbal \u00c1lvarez Amoroso. Este arquitecto desmonta case completamente o templo e v\u00f3lveo erguer desde os alicerces, eliminando todos os elementos que, ao seu entender, eran engadidos impropios da f\u00e1brica orixinal. Na procura da m\u00e1xima pureza o resultado \u00e9, segundo os especialistas, case unha obra de ficci\u00f3n. <\/p>\n

Citarei aqu\u00ed un fragmento do libro El arte rom\u00e1nico espa\u00f1ol<\/em>, publicado en Madrid en 1934 (a cita prov\u00e9n da web artehistoria.com<\/a>): “Esta iglesia lleva sobre s\u00ed una restauraci\u00f3n tan demasiado a fondo, que parece toda nueva… Es nuevo el hastial [fachada] de poniente, en su parte medial \u00edntegro, donde no parece seguro que hubiese puerta; lo son [nuevos] asimismo, el cuerpo alto de la torrecilla de hacia el SO, las arquivoltas interiores y tejaroz de la portada meridional, que adem\u00e1s fue remetida; dos contrafuertes, a la cabeza del crucero, y el subir hasta lo alto los otros dos; el hastial \u00edntegro del mismo hacia el N., donde entestaba una capilla g\u00f3tica [eliminada], y todas las ventanas del meridional, donde hay una portadilla que no es primitiva”.<\/p>\n

Segundo puiden ler, renov\u00e1ronse m\u00e1is de 80 canzorros e m\u00e1is de 10 capiteis, entre outras cousas. Suprimiuse a sancrist\u00eda e uns contrafortes dos que hai constancia documental. No interior do templo, est\u00e1n marcados cun R vermello os capiteis novos. No exterior non vin marca ningunha que permita distinguir o material orixinal do inventado polo restaurador.<\/p>\n

Con todo, penso que a visita paga a pena. O templo \u00e9 precioso e est\u00e1 moi ben atendido. As historias que conta a audiogu\u00eda sobre cada un dos elementos decorativos son interesantes e podemos supo\u00f1er cal ser\u00eda o aspecto dun templo rom\u00e1nico da \u00e9poca como se estiv\u00e9semos al\u00ed daquela porque todo semella novo. Pero debemos tam\u00e9n dubidar do que vemos. Non hai, na pr\u00e1ctica, xeito alg\u00fan de diferenciar o novo do vello e a intensidade das alteraci\u00f3ns perm\u00edtennos supo\u00f1er, coa mesma, que estamos diante dunha construci\u00f3n neorrom\u00e1nica do s\u00e9culo XIX. Miramos, pois, un templo rom\u00e1nico ou un decorado que o imita. Penso que, transcorrido m\u00e1is dun s\u00e9culo desa restauraci\u00f3n (e sen que ning\u00fan pol\u00edtico ou partido pol\u00edtico corra risco de demandas por atentado ao patrimonio), as audiogu\u00edas ben poder\u00edan facer referencia m\u00e1is franca a esta controversia.<\/p>\n

\"\"<\/a>
San Martin – Fromista – Vista xeral<\/figcaption><\/figure>
\n
\"\"<\/a>
San Martin – Fromista – Interior do templo<\/figcaption><\/figure>
\n
\"\"<\/a>
San Martin – Fromista – Imitaci\u00f3n de capitel rom\u00e1nico<\/figcaption><\/figure><\/p>\n

Na estrada que conduce desde Fr\u00f3mista at\u00e9 a cidade de Palencia, fixemos un alto para ver por f\u00f3ra a ermida de Nuestra Se\u00f1ora de las Fuentes, en Amusco. A igrexa at\u00f3pase nas aforas da localidade, a car\u00f3n do cemiterio. Sorprende saber que lle chaman ermida a este impo\u00f1ente edificio de grandes dimensi\u00f3ns. Pola documentaci\u00f3n achada, sabemos que a s\u00faa construci\u00f3n data dos s\u00e9culos XII ou XIII, que no interior est\u00e1 estruturado en tres naves e que, a pesar de que a planta \u00e9 rom\u00e1nica, a estrutura das naves xa ten todas as caracter\u00edsticas propias do g\u00f3tico: piares cruciformes con semicolumnas adosadas, arcos apuntados e b\u00f3veda de crucer\u00eda.<\/p>\n

As portas (tanto a da fachada sur como a do p\u00e9) son tam\u00e9n g\u00f3ticas, con cinco arquivoltas apuntadas (m\u00e1is apuntada a do p\u00e9) sobre columni\u00f1as con capiteis decorados con motivos vexetais.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Ermita de las Fuentes – Amusco – Palencia – canzorros na absida<\/figcaption><\/figure>
\n
\"\"<\/a>
Ermita de las Fuentes – Amusco – Palencia – fachada do p\u00e9<\/figcaption><\/figure>
\n
\"\"<\/a>
Ermita de las Fuentes – Amusco – Palencia – Porta sur<\/figcaption><\/figure>
\n
\"\"<\/a>
Ermita de las Fuentes – Amusco – Palencia – fiestra na \u00e1bsida<\/figcaption><\/figure>
\n
\"\"<\/a>
Ermita de las Fuentes – Amusco – Palencia – Vista xeral<\/figcaption><\/figure><\/p>\n

A portada do p\u00e9 estaba pechada por unha reixa polo que puiden obter esta foto da nave central na que se aprecia a estrutura de columnas adosadas nos piares, os arcos apuntados de estilo g\u00f3tico e, ao fondo, o retablo barroco e un curioso altar soportado por columnas de aspecto rom\u00e1nico.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Ermita de las Fuentes – Amusco – Palencia – Nave central (facer clic para ampliar)<\/figcaption><\/figure>\n

Dirix\u00edmonos por fin \u00e1 cidade de Palencia onde fixemos, para pechar a fin de semana, unha visita guiada \u00e1 catedral. Tr\u00e1tase dun importante templo g\u00f3tico, chamado popularmente “La bella desconocida” e ao que actualmente promoven como “La bella reconocida”.<\/p>\n

O primeiro que chama a atenci\u00f3n \u00e9 que a propia estrutura urbana arredor da catedral semella querer agochala ao paseante. Existen d\u00faas vistas parciais do templo: unha desde a praza de San Antol\u00edn (a este m\u00e1rtir est\u00e1 adicada a catedral) coa portada do p\u00e9 e a outra desde a praza da Inmaculada.<\/p>\n

A f\u00e1brica iniciouse no s\u00e9culo XIV e estendeuse at\u00e9 o XVI pero o abano arquitect\u00f3nico \u00e9 ben maior. A parte m\u00e1is antiga do templo, a cripta de San Antol\u00edn, data do s\u00e9culo VII e no s\u00e9culo XX realiz\u00e1ronse no templo importantes obras de reforma.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Catedral de San Antol\u00edn – Palencia – Vista desde a praza da Inmaculada<\/figcaption><\/figure>\n

Nesa imaxe apr\u00e9ciase a torre, un dos elementos caracter\u00edsticos do edificio, as vent\u00e1s apuntadas e, \u00e1 dereita da torre, un dos arcobotantes t\u00edpicos do g\u00f3tico que soportan a estrutura polo lado da cabeceira. Nesta praza da Inmaculada est\u00e1 a porta pola que se accede \u00e1s visitas tur\u00edsticas.<\/p>\n

Fixemos a visita guiada e pagou moito a pena porque as explicaci\u00f3ns da gu\u00eda amosaban interese e co\u00f1ecemento.<\/p>\n

O templo cont\u00e9n innumer\u00e1beis obras art\u00edsticas de relevo nas s\u00faas diversas capelas. Como pode apreciarse neste plano obtido de Wikimedia Commons, a construci\u00f3n ten unha estrutura estra\u00f1a xa que diversos elementos (m\u00e1is dos habituais) interrompen a nave central.<\/p>\n

\"Planta<\/p>\n

Situ\u00e1ndonos nos p\u00e9s do templo, a parte de construci\u00f3n m\u00e1is recente, a vista vese interrompida, como temos visto xa noutros templos como, por exemplo, a Catedral de Le\u00f3n<\/a>, pola parte traseira do coro (referencia 22 no plano).<\/p>\n

Ao p\u00e9 deste trascoro, unha escaleira (23) conduce \u00e1 cripta na que se gardan as reliquias de San Antol\u00edn. Cando a visitamos estaba parcialmente inundada e a luz, nesa zona, cortada.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Catedral de San Antol\u00edn – Palencia – Cripta de San Antol\u00edn<\/figcaption><\/figure>\n

Detr\u00e1s do coro (14) at\u00f3pase a capela maior (12). Esta capela puido ser, en orixe, a \u00e1bsida da primitiva igrexa. Na actualidade pos\u00fae un impo\u00f1ente retablo obra de Pedro de Guadalupe, tallista e escultor espa\u00f1ol. A estrutura do retablo \u00e9 renacentista. Est\u00e1 organizado en once r\u00faas verticais de catro niveis separadas por pilastras platerescas e nas que se sit\u00faan multitude de tallas obra de Felipe Vigarny ou Felipe de Borgo\u00f1a e Rodr\u00edguez de Le\u00f3n, todas obras da primeira d\u00e9cada do s\u00e9culo XVI. Ademais, o retablo acubilla doce t\u00e1boas de Juan de Flandes de grande valor. A imaxe de San Antol\u00edn no centro do retablo \u00e9 do s\u00e9culo XVIII, obra de Gregorio Fern\u00e1ndez.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Catedral de San Antol\u00edn – Palencia – Retablo da capela maior (facer clic para ampliar)<\/figcaption><\/figure>\n

Por detr\u00e1s desta capela, at\u00f3pase a capela do sagrario (8). Foi capela maior at\u00e9 que se constru\u00edu a de Pedro de Guadalupe. Pos\u00fae outro interesante retablo con relevos de distintos episodios da vida de Cristo.<\/p>\n

Nesta capela hai outros tres elementos interesantes: unha mesa de altar, situada ao pe do retablo, que \u00e9 de orixe rom\u00e1nica, o sepulcro de Dona Urraca, situado na parte alta \u00e1 esquerda do retablo e outro sepulcro, o de Dona In\u00e9s de Osorio, a nivel do chan tam\u00e9n \u00e1 esquerda da capela. Este \u00faltimo sepulcro est\u00e1 cuberto por d\u00faas esculturas: unha xacente, que representa \u00e1 nobre enterrada e outra de xeonllos que representa, como s\u00edmbolo da fidelidade, unha doncela. A tradici\u00f3n manda que os estudantes palentinos soliciten axuda nos seus exames tirando da coleta da doncela. A deformaci\u00f3n da tradici\u00f3n fai que o xesto sexa co\u00f1ecido (erroneamente) como “tirar de la coleta a Do\u00f1a Urraca” cando en realidade a quen se lle tira da coleta \u00e9 \u00e1 criada de Dona In\u00e9s.<\/p>\n

Entre o coro (14) e a capela maior (12) at\u00f3pase o cruceiro do templo, onde a nave central se cruza co paso entre as d\u00faas grandes portas laterais do templo: no lado dereito, a de Santa Mar\u00eda ou Del Obispo e, no esquerdo, a de San Juan ou De los Reyes. No espazo que comunica ambas as portas, sit\u00faanse na actualidade os bancos que se utilizan para o culto, “improvis\u00e1ndose” un altar contra a porta De los Reyes (III) que aparece cuberta por importantes tapices. O uso coti\u00e1n da catedral ori\u00e9ntase, pois, de forma transversal no centro do templo. Isto \u00e9 debido a que os diferentes elementos que interrompen a nave central fan que esta transversal sexa o espazo de maiores dimensi\u00f3ns do edificio.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Catedral de San Antol\u00edn – Palencia – Tapices na porta De los Reyes<\/figcaption><\/figure>\n

Innumer\u00e1beis tallas e altares desc\u00f3brense ao longo da visita ao templo. Voume quedar cunha anunciaci\u00f3n sobre a que non atopei ningunha informaci\u00f3n pero que me pareceu dunha grande delicadeza:<\/p>\n

\"\"<\/a>
Catedral de San Antol\u00edn – Palencia – Anunciaci\u00f3n (facer clic para ampliar)<\/figcaption><\/figure>\n

As d\u00faas imaxes que compo\u00f1en o conxunto, de grandes dimensi\u00f3ns, at\u00f3panse unha a cada lado do arco que comunica o cruceiro coa porta da dereita, de Santa Mar\u00eda (II).<\/p>\n

A maiores, cumprir\u00eda destacar unha imaxe da virxe branca ou a capela De los Reyes situadas ambas no deambulatorio, as\u00ed como interesantes vidreiras distribu\u00eddas por todo o templo, sobre todo nas capelas do deambulatorio.<\/p>\n

A visita guiada concl\u00fae cun percorrido polo museo da Catedral no que poden apreciarse diversas obras de arte sacro e profano. Deixo aqu\u00ed d\u00faas imaxes dunha peza rechamante, obra de autor desco\u00f1ecido, tal vez Luis Cranach, este retrato anam\u00f3rfico do emperador Carlos V ten un aspecto ben diferente se o miramos de fronte ou se o miramos polo pequeno furado que existe na parte lateral da caixa:<\/p>\n

\"\"<\/a>
Catedral de San Antol\u00edn – Palencia – Museo – Retrato anam\u00f3rfico de Carlos V<\/figcaption><\/figure>\n
\"\"<\/a>
Catedral de San Antol\u00edn – Palencia – Museo – Retrato anam\u00f3rfico de Carlos V<\/figcaption><\/figure>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Tras abandonar a monta\u00f1a palentina (da que falei nas tres entradas anteriores: parte I, parte II, parte III), seguimos cara ao sur pola N-611 en direcci\u00f3n a Fr\u00f3mista. A parada ti\u00f1a como motivo visitar a […]<\/p>\n","protected":false},"author":3,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":true,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[111,81,83,399,85],"tags":[413,419,435,433,425,423,407,431,429,417,411,415,99,421,427,409],"class_list":["post-245","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-arquitectura-gl","category-castela-gl","category-gotico-gl","category-neorromanico","category-romanico-gl","tag-amusco","tag-catedral-de-san-antolin","tag-dona-ines-de-osorio","tag-dona-urraca","tag-felipe-de-borgona","tag-felipe-vigarny","tag-fromista","tag-gregorio-fernandez","tag-juan-de-flandes","tag-la-bella-desconocida","tag-manuel-anibal-alvarez-amoroso","tag-nuestra-senora-de-las-fuentes","tag-palencia-gl","tag-pedro-de-guadalupe","tag-rodriguez-de-leon","tag-san-martin-de-tours"],"jetpack_featured_media_url":"","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/p8v7Zj-3X","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/luagris.net\/turismo\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/245","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/luagris.net\/turismo\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/luagris.net\/turismo\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/luagris.net\/turismo\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/3"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/luagris.net\/turismo\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=245"}],"version-history":[{"count":14,"href":"https:\/\/luagris.net\/turismo\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/245\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":277,"href":"https:\/\/luagris.net\/turismo\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/245\/revisions\/277"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/luagris.net\/turismo\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=245"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/luagris.net\/turismo\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=245"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/luagris.net\/turismo\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=245"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}