{"id":159,"date":"2017-03-13T14:18:24","date_gmt":"2017-03-13T14:18:24","guid":{"rendered":"http:\/\/luagris.net\/turismo\/?p=159"},"modified":"2017-03-13T14:18:24","modified_gmt":"2017-03-13T14:18:24","slug":"romanico-na-montana-palentina-ii","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/luagris.net\/turismo\/?p=159&lang=gl","title":{"rendered":"Rom\u00e1nico na monta\u00f1a palentina (II)"},"content":{"rendered":"

(A primeira parte deste traxecto podes lela aqu\u00ed<\/a>)<\/p>\n

Desde San Salvador de Cantamuda regresamos at\u00e9 Cervera de Pisuerga para retomar a CL-626 novamente cara ao leste en direcci\u00f3n a Aguilar de Campoo. Aqu\u00ed a oficina de turismo si que estaba aberta, tal como estaba previsto. D\u00e9ronnos uns mapas, algunhas indicaci\u00f3ns e marchamos a todo filisp\u00edn (que dir\u00edan en Ferrol) para tentar chegar a Olleros de Pisuerga antes das 14h. Para isto, c\u00f3mpre coller a N-611 en direcci\u00f3n Palencia. <\/p>\n

En Olleros de Pisuerga at\u00f3pase unha das igrexas m\u00e1is curiosas da zona, a\u00ednda que, para o noso gusto, non a m\u00e1is bonita nin mesmo a m\u00e1is interesante e, en todo caso, non \u00e9 unha igrexa rom\u00e1nica: tr\u00e1tase da igrexa dos Santos Justo y Pastor, un exemplo do que se co\u00f1ece como “arquitectura rupestre” xa que est\u00e1 escavada na rocha. \u00c9 de orixe prerrom\u00e1nica e, no interior, est\u00e1 estruturada de xeito semellante a calquera pequena igrexa rom\u00e1nica exenta: d\u00faas naves cos teitos tallados como se fosen b\u00f3vedas de can\u00f3n mesmo simulando os arcos, e d\u00faas \u00e1bsidas semicirculares que non est\u00e1n moi ali\u00f1adas coas naves. A explicaci\u00f3n, aparentemente, \u00e9 que as naves seguen a orientaci\u00f3n natural da pedra na que se escavaron pero as \u00e1bsidas (e, consecuentemente, o altar e o retablo) seguen a orientaci\u00f3n can\u00f3nica ao leste. <\/p>\n

\"\"<\/a>
Santos Justo y Pastor – Olleros de Pisuerga – Palencia – nave esquerda<\/figcaption><\/figure>\n

As columnas que separan ambas as naves tam\u00e9n estaban, en orixe, talladas na pedra pero, nunha restauraci\u00f3n posterior, d\u00faas delas foron substitu\u00eddas por outras novas xa que as orixinais estaban moi desgastadas debido \u00e1 erosi\u00f3n. Como aconteceu con outros templos, unha epidemia de peste levou a que se decidise encalar os muros e as columnas. Aqu\u00ed, ademais do efecto habitual de tapar a decoraci\u00f3n mural, o efecto secundario foi que, en contacto coa arenisca da pedra na que estaba tallada a igrexa, o cal produciu unha reacci\u00f3n qu\u00edmica (que desco\u00f1ezo) que provocou unha importante erosi\u00f3n nestas columnas que forzou a mencionada substituci\u00f3n.<\/p>\n

Nas proximidades do templo, poden verse numerosos ocos escavados na rocha que conforman unha verdadeira necr\u00f3pole rupestre.<\/p>\n

A outra caracter\u00edstica singular desta igrexa \u00e9 que a torre do campanario est\u00e1 situada a unha certa distancia da igrexa. Fac\u00eda as funci\u00f3ns, ademais, de outeiro defensivo e de comunicaci\u00f3n.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Santos Justo y Pastor – Olleros de Pisuerga – Palencia – torre<\/figcaption><\/figure>\n

Moi preto de Olleros de Pisuerga chegamos ao pequeno n\u00facleo de Mave e, a continuaci\u00f3n, Santa Mar\u00eda de Mave. Sobre a mesma estrada que vai de Mave a Santa Mar\u00eda, paramos nun pequeno restaurante (que non s\u00f3 de rom\u00e1nico viven o home e a muller). \u00c9 un hostal que se chama La Llave. Non entramos no comedor, porque non quer\u00edamos parar moito tempo, pero comemos por menos de 20 \u20ac (en total entre os dous) unhas raci\u00f3ns moi ben servidas e abondosas, con bebida e caf\u00e9.<\/p>\n

Xa co bandullo cheo, seguimos at\u00e9 Santa Mar\u00eda de Mave. Aqu\u00ed, xunto a unha estaci\u00f3n de tren, \u00e9rguese a igrexa do antigo mosteiro hm\u00f3nimo. Pouco puidemos ver desta igrexa. O mosteiro est\u00e1 reconvertido en hospedar\u00eda e, normalmente, acudindo a ela p\u00f3dese ver a igrexa. Pero coincidiunos xusto o mes de vacaci\u00f3ns e non puidemos ver nin unha cousa nin a outra.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Santa Mar\u00eda la Real de Mave – Palencia<\/figcaption><\/figure>\n

Seguindo pola mesma estrada (PP-6210), encontramos a uns 6 km a localidade de Pozancos. Acheg\u00e1monos at\u00e9 al\u00ed para ver a pequena igrexa de San Salvador. Estaba pechada e, a\u00ednda que ti\u00f1a un tel\u00e9fono ao que chamar, ti\u00f1a tam\u00e9n un horario e cadraba xusto no descanso do mediod\u00eda. Vimos o templo desde f\u00f3ra e chamounos a atenci\u00f3n a decoraci\u00f3n das vent\u00e1s e os canzorros das \u00e1bsidas. <\/p>\n

\"\"<\/a>
San Salvador – Pozancos – Palencia – Vent\u00e1 da \u00e1bsida<\/figcaption><\/figure>
\n
\"\"<\/a>
San Salvador – Pozancos – Palencia – Canzorros na \u00e1bsida (facer clic para ampliar)<\/figcaption><\/figure><\/p>\n

Xa estabamos subindo ao coche para marchar cando unha se\u00f1ora en bata de casa achegouse para preguntarnos se quer\u00edamos ver a igrexa por dentro. Pagou a pena porque dentro o templo conta con dous retablos barrocos moi bonitos, un deles recentemente restaurado. <\/p>\n

\"\"<\/a>
San Salvador – Pozancos – Palencia – Retablo restaurado (facendo clic, vese un pouco m\u00e1is grande)<\/figcaption><\/figure>\n

Aqu\u00ed, algunhas das imaxes deste retablo.<\/p>\n

\"\"<\/a>
San Salvador – Pozancos – Palencia – imaxes retablo (facer clic para ampliar)<\/figcaption><\/figure>\n

Pola mesma raz\u00f3n que o estivo a igrexa de Olleros de Pisuerga, todo o interior deste templo contin\u00faa encalado. Este \u00e9 un dos casos nos que a cobertura de cal deixou debaixo unha profusa decoraci\u00f3n pict\u00f3rica que pode adivi\u00f1arse na c\u00fapula dunha das \u00e1bsidas e nalg\u00fans ocos no medio dos retablos que deixan ver o muro posterior (a existencia do retablo veu salvar as pinturas que est\u00e1n detr\u00e1s). <\/p>\n

A muller explicounos que uns t\u00e9cnicos (seica do Arcebispado) foran ver se era posible retirar o cal pero conclu\u00edron que, de facelo coas t\u00e9cnicas \u00e1s que ti\u00f1an acceso, \u00edan levar consigo tam\u00e9n as pinturas de debaixo, polo que prefer\u00edan deixalo estar \u00e1 espera de mellores condici\u00f3ns. E, coa mesma, explicounos a muller que ela mesma, “con un cuchillito” \u00eda rascando o cal nalg\u00fans sitios deixando ver a pintura de debaixo. Sorprende de que a\u00ednda quede algo do patrimonio en p\u00e9…<\/p>\n

Na imaxe seguinte poden verse os dous retablos: \u00e1 dereita, o restaurado, \u00e1 esquerda o que est\u00e1 sen restaurar e, no centro, na metade inferior da pilastra, a parte na que esta se\u00f1ora estivo operando co seu “cuchillito”.<\/p>\n

\"\"<\/a>
San Salvador – Pozancos – Palencia – interior<\/figcaption><\/figure>\n

Aqu\u00ed, unha ampliaci\u00f3n da zona “intervida”. <\/p>\n

\"\"<\/a>
San Salvador – Pozancos – Palencia – intervenci\u00f3n amateur (facer clic para ampliar)<\/figcaption><\/figure>\n

“Calquera d\u00eda destes”, dixo a se\u00f1ora, “collo unha escaleira e p\u00f3\u00f1ome coa parte de arriba”.<\/p>\n

Volvemos de Pozancos por Mave e Olleros de Pisuerga \u00e1 N-611 e continuamos cara ao sur. Polo cami\u00f1o detiv\u00e9monos brevemente para ver por f\u00f3ra a igrexa de San Vicente en Becerril del Carpio.<\/p>\n

\"\"<\/a>
San Vicente – Becerril del Carpio – Palencia<\/figcaption><\/figure>\n

O m\u00e1is interesante desta igrexa \u00e9 o dintel da fiestra central da \u00e1bsida, decorado con motivos vexetais de influencia \u00e1rabe.<\/p>\n

\"\"<\/a>
San Vicente – Becerril del Carpio – Palencia – Fiestra da \u00e1bsida (facer clic para ampliar)<\/figcaption><\/figure>\n

Continuamos despois at\u00e9 Alar del Rei e al\u00ed collemos a P-223 en direcci\u00f3n outra vez noroeste e, a continuaci\u00f3n, P-222 para achegarnos \u00e1 abad\u00eda cisterciense de San Andr\u00e9s del Arroyo. Nesta \u00e9poca do ano est\u00e1 pechada pero puidemos ver algo do templo de f\u00f3ra. A\u00ednda que, segundo a informaci\u00f3n que atopamos, o m\u00e1is interesante aqu\u00ed \u00e9 o claustro.<\/p>\n

\"\"<\/a>
San Andr\u00e9s del Arroyo – Palencia – fragmento lateral<\/figcaption><\/figure>\n

Continuamos ao norte por P-222 para coller P-227 ao norte. Pero, antes, dix\u00edmonos brevemente ao sur para achegarnos a Moarves de Ojeda onde c\u00f3mpre ver a portada da igrexa de San Juan Bautista. Ten un traballo ben interesante na parte superior da portada sur: un friso co mesmo motivo que o primeiro que v\u00edramos na Igrexa da Asunci\u00f3n en Pis\u00f3n de Castrej\u00f3n: un apostolado situado aos lados dun Pantocr\u00e1tor acompa\u00f1ado co Tetramorfos.<\/p>\n

\"\"<\/a>
San Juan Bautista – Moarves de Ojeda – fachada meridional<\/figcaption><\/figure>\n

Chama a atenci\u00f3n a cor vermella da pedra. Esta cor non \u00e9 natural da pedra sen\u00f3n que foi conseguida mergullando os bloques en auga cunha soluci\u00f3n de \u00f3xido f\u00e9rrico. Ademais da cor, este tratamento, aparentemente, conferiu maior dureza \u00e1 pedra permitindo que as imaxes se conserven nun estado de conservaci\u00f3n moi bo.<\/p>\n

Regresando ao norte pola P-227 est\u00e1 a igrexa de Santa Eufemia de Cozollos. \u00c9 unha interesante construci\u00f3n rom\u00e1nica moi ben conservada. At\u00f3pase no interior dunha propiedade privada pero pode verse chamando ao tel\u00e9fono da porta e abonando unha entrada de 3\u20ac por persoa. O gu\u00eda \u00e9 un home maior, moi atento, que vai explicando o templo cun discurso moi mec\u00e1nico cheo de latiguillos rar\u00edsimos. Ademais da igrexa, pode visitarse un pequeno museo con pezas que a propia familia propietaria foi atopando na contorna da igrexa.<\/p>\n

A existencia dun templo nesta localizaci\u00f3n data do s\u00e9culo X. A igrexa actual, declarada Monumento Nacional, data do s\u00e9culo XII. Ten pranta de cruz latina cunha \u00fanica nave e tres \u00e1bsidas, a central de maior altura. No cruceiro, \u00e9rguese unha c\u00fapula. \u00c9 unha igrexa bastante alta para o habitual neste tipo de templos. Pertenceu \u00e1 orde de Santiago e a comunidade que aqu\u00ed se instalou na fundaci\u00f3n estaba formada fundamentalmente por membros da nobreza. O sarc\u00f3fago da infanta Sancha Alfonso, filla de Alfonso IX cons\u00e9rvase no interior do templo.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Santa Eufemia de Cozollos – Olmos de Ojeda – vista posterior<\/figcaption><\/figure>\n

Deixamos atr\u00e1s Santa Eufemia e, pouco despois, desviamos ao nordeste pola PP-2131 para chegar a unha das alfaias do itinerario: a pequena igrexa de Santa Cecilia en Vallespinoso de Aguilar. A vista do templo desde a estrada xa \u00e9 moi bonita e, ao achegarnos, podemos ver interesant\u00edsima decoraci\u00f3n exterior que ten a particularidade de que, polas dimensi\u00f3ns do templo, quedan moi ao alcance da man e poden verse con grande detalle. Aqu\u00ed tampouco non atopamos ningunha opci\u00f3n de visitar a igrexa por dentro a\u00ednda que \u00e9 pos\u00edbel que, preguntando no lugar, algu\u00e9n tivese a chave.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Santa Cecilia – Vallespinoso de Aguilar – Palencia<\/figcaption><\/figure>\n

A igrexa ten unha variada decoraci\u00f3n en capiteis, arquivoltas e canzorros. Chamounos a atenci\u00f3n este San Xurxo co drag\u00f3n, situado a un lado da porta principal:<\/p>\n

\"\"<\/a>
Santa Cecilia – Vallespinoso de Aguilar – Palencia – San Xurxo<\/figcaption><\/figure>\n

E este m\u00fasico tocando a f\u00eddula nun dos canzorros:<\/p>\n

\"\"<\/a>
Santa Cecilia – Vallespinoso de Aguilar – Palencia – m\u00fasico (facer clic para ampliar)<\/figcaption><\/figure>\n

De Vallespinoso de Aguilar retornamos a Aguilar de Campoo para chegar a tempo da \u00faltima visita guiada do d\u00eda a Santa Mar\u00eda la Real. Este importante mosteiro restaurado no \u00faltimo tramo do s\u00e9culo XX pola Fundaci\u00f3n Santa Mar\u00eda la Real, dirixida por Peridis, \u00e9 actualmente un centro p\u00fablico de educaci\u00f3n secundaria. Chamounos a atenci\u00f3n este uso para un monumento destas caracter\u00edsticas. Realmente o edificio at\u00f3pase bastante ben conservado e costa imaxinar que por eses corredores pasan a diario decenas de adolescentes. Si \u00e9 certo que hai algunha pintada nas paredes pero o estado de conservaci\u00f3n xeral \u00e9 m\u00e1is que correcto.<\/p>\n

Este mosteiro pertenc\u00eda \u00e1 orde Premonstratense que, en xeral, \u00e9 unha orde contemplativa pero ten alg\u00fans mosteiros que se ocupan en labores de educaci\u00f3n, como f\u00f3ra este caso. Velaqu\u00ed o feito que inspirou \u00e1 Fundaci\u00f3n que o xestiona para emprender a restauraci\u00f3n do edificio pensando en repo\u00f1erlle ese uso.<\/p>\n

\"\"<\/a>
Santa Mar\u00eda la Real – Aguilar de Campoo – Palencia – vista do claustro<\/figcaption><\/figure>\n

Paga a pena a visita guiada, feita por investigadores da propia Fundaci\u00f3n, porque, ademais de visitar as antigas dependencias mon\u00e1sticas e a igrexa, ofrecen unha interesante panor\u00e1mica do fen\u00f3meno completo das igrexas rom\u00e1nicas desta zona de Palencia. En concreto, parece unha boa idea comezar o percurso con esta visita.<\/p>\n

Aqu\u00ed rematamos o primeiro d\u00eda. O que vimos no segundo, heino contar na seguinte entrada.<\/p>\n